نکات مهم نگهداری خودرو اتومات
- سعید نجفی
- بدون نظری
راحتی رانندگی با یک خودور اتوماتیک بسیار آرامش بخش تر است، زیرا برای رانندگی با سختی و تمرکز کمتری نسبت به خودرو دستی مواجه می شوید. اما برای داشتن یک خودرو اتومات خوب باید نگهداری های دوره ای انجام شود. در ادامه به بررسی نکات مهم برای نگهداری خودرو اتومات خواهیم پرداخت.
14 نکته مهم نگهداری خودرو اتومات
در ادمه به بررسی 10 نکته مهم در نگهداری خودرو اتومات خواهیم پرداخت:
تعمیر و نگهداری منظم
گیربکس اتوماتیک یک سیستم بسیار پیچیده است و برای ارائه حداکثر عملکرد باید به طور منظم سرویس شود. اطمینان حاصل کنید که روغن گیربکس را هر 24000 کیلومتر تعویض می کنید و مطمئن شوید که از نوع مناسبی از روغن گیربکس که برای نوع خودرو شما فرموله شده است استفاده می کنید. از مایعات بی کیفیت استفاده نکنید زیرا ممکن است منجر به خرابی گیربکس و خودروی کناری شود.
سطح مایعات را به طور معمول بررسی کنید
بررسی سطح مایع گیربکس به طور منظم یا حداقل یک بار در ماه عادت کنید. سیستم گیربکس نیز مانند روغن موتور، نشانگر مخصوص خود را دارد. سطوح پایین سیال انتقال به راحتی می تواند منجر به خرابی سیستم انتقال شود. این می تواند به دلیل نشتی در سیستم انتقال رخ دهد. شما باید با بردن وسیله نقلیه خود به تعمیرگاه عمومی خودرو یا متخصص گیربکس، فوراً این مشکل را برطرف کنید.
قبل از تعویض دنده کاملاً توقف کنید
این مرحله به ویژه برای خودروهای دارای گیربکس اتومات بسیار مهم است. در خودروهایی با سیستم گیربکس اتوماتیک، این امر می تواند به مرور زمان باعث ایجاد مشکلات جدی برای سیستم انتقال و رانندگی شود. برای جلوگیری از این امر، فقط زمانی که کاملاً متوقف شدید، دنده را از حالت درایو به عقب یا برعکس تغییر دهید.
گرم کردن ماشین
اکثر رانندگان تمایل دارند به محض سوار شدن به داخل خودرو شروع به رانندگی کنند. در حین رانندگی با ماشین اتوماتیک، قبل از اینکه ماشین را به حرکت درآورید، باید اجازه دهید ماشین چند دقیقه گرم شود، زیرا این کار باعث میشود تمام مایعات حیاتی به اندازه کافی گرم شوند و جریان مناسب را تضمین کنند. اگر موفق به انجام این کار نشدید، واحد کنترل الکترونیکی (ECU) سعی میکند با جلوگیری از جابجایی گیربکس اتوماتیک، مایعات گیربکس اتوماتیک را به سرعت گرم کند تا دورها را بالاتر و طولانیتر نگه دارد تا گرما تولید شود.
بارهای سنگین را یدک نکشید
خودرو اتومات برای کشیدن بارهای سنگین طراحی نشده اند و از انجام این کار اجتناب کنید. یدککشی یا حمل محمولههای سنگین باعث میشود که گیربکس نیروی موتور بیشتری را به چرخهای محرک ارسال کند که میتواند باعث گرم شدن بیش از حد آن سریعتر از موتور شود. این عمل می تواند منجر به استرس شدید موتور و خرابی زود هنگام گیربکس شود.
از لاستیک های مناسب برای خودرو استفاده کنید
رانندگی با لاستیک زاپاس کوچکتر میتواند به گیربکس اتوماتیک فشار وارد کند یا بیش از حد کار کند و تراز چرخهای خودرو شما را خراب کند. این باعث می شود که موتور انرژی اضافی برای اصلاح این مشکلات وارد کند و منجر به خرابی زود هنگام سیستم اتومات شود. برای جلوگیری از این امر، لاستیک پنچر شده یا آسیب دیده را در اسرع وقت تعمیر کنید. از رانندگی در مسافت های طولانی با لاستیک های نامناسب خودداری کنید.
خلاص نکردن خودرو در ترافیک و یا پشت چراغ قرمز
در خودروهای با گیربکس اتوماتیک هنگام توقف در سیگنال قرمز، نیازی نیست گیربکس را به حالت خنثی تغییر دهید زیرا این عمل گیربکس را جدا می کند. جابجایی مداوم از حالت درایو به حالت خلاص و بالعکس می تواند به گیربکس آسیب برساند. به کار بردن ترمز در سیگنال های توقف می تواند از این امر جلوگیری کند زیرا از جدا شدن گیربکس جلوگیری می کند.
همیشه سوخت کافی را در باک بنزین خود نگه دارید
سیستم پیچیده گیربکس اتوماتیک شما را ملزم به تامین سوخت کافی برای روانکاری مناسب می کند. پایین بودن سطح سوخت می تواند باعث داغ شدن سریع موتور شما شود و به موتور آسیب برساند.
تعمیر و نگهداری سیستم خنک کننده
سیستم گیربکس اتوماتیک به راحتی می تواند در حین رانندگی بیش از حد گرم شود و نداشتن سطح مناسب مایع خنک کننده می تواند این روند را مختل کند. سیستم خنک کننده خودرو برای کمک به خنک کردن مایع انتقال داغ قبل از ارسال مجدد به گیربکس طراحی شده است. خطوط سیال به و از انتقال به رادیاتور باید به طور دوره ای از نظر نشتی بازرسی شوند تا از این امر جلوگیری شود.
سیستم الکتریکی را تمیز کنید و باتری را بررسی کنید
تمام وسایل نقلیه گیربکس اتوماتیک برای کنترل عملکرد صحیح گیربکس و سایر سیستم های رانندگی به الکترونیک متکی هستند. باتری ضعیف یا سیستم الکتریکی نامناسب می تواند منجر به عدم عملکرد صحیح سیستم انتقال خودکار شود. این مشکل در صورت تشخیص زودهنگام می تواند به سرعت و ارزان برطرف شود یا می تواند بعداً منجر به افزایش صورت حساب شود زیرا ممکن است نیاز به تغییر سیستم انتقال آسیب دیده داشته باشد. هنگام بردن خودرو برای تعمیر و نگهداری از مکانیک بخواهید که توجه ویژه ای به باتری، دینام و دسته سیم داشته باشد. واکنش سریع به مسائل جزئی خودرو اتومات می تواند در دراز مدت باعث صرفه جویی در هزینه شما شود.
روغن گیربکس را به موقع تعویض کنید
مهمترین اصل در نگهداری خودرو اتومات، تعویض بهموقع روغن گیربکس است. روغن گیربکس وظیفه روانکاری قطعات داخلی، کاهش اصطکاک، انتقال نیرو و خنک کردن مجموعه گیربکس را بر عهده دارد. با گذشت زمان و افزایش کارکرد خودرو، این روغن کیفیت خود را از دست میدهد و در نتیجه ممکن است باعث افزایش دمای گیربکس، سایش قطعات، تعویض نامنظم دندهها و کاهش عملکرد سیستم انتقال قدرت شود.
زمان تعویض روغن گیربکس به نوع خودرو و شرایط رانندگی بستگی دارد. اگر بیشتر در شهرهای پرترافیک، مسیرهای کوهستانی یا مناطق با آبوهوای گرم رانندگی میکنید، بهتر است روغن گیربکس را هر ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر تعویض کنید؛ زیرا فشار بیشتری به گیربکس وارد میشود. اما در شرایط رانندگی عادی و مسیرهای روان، این بازه معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر است. با این حال، بهترین معیار همیشه توصیههای درجشده در دفترچه راهنمای خودرو و نظر تعمیرکار متخصص است تا از بروز خرابیهای پرهزینه در گیربکس جلوگیری شود.
از روغن گیربکس استاندارد و مناسب خودرو استفاده کنید
همانطور که انتخاب روغن موتور مناسب برای خودرو در افزایش عمر موتور اهمیت دارد، استفاده از روغن گیربکس استاندارد و سازگار با مشخصات فنی خودرو نیز نقش مهمی در عملکرد صحیح گیربکس اتومات دارد. استفاده از روغن نامناسب یا بیکیفیت میتواند باعث کاهش عملکرد گیربکس، تقه زدن هنگام تعویض دنده و حتی آسیب به قطعات داخلی شود. هنگام تعویض روغن، حتماً از محصولی استفاده کنید که مشخصات فنی آن با استاندارد اعلامشده توسط سازنده خودرو مطابقت داشته باشد. همچنین بهتر است روغن را از برندهای معتبر و مراکز قابل اعتماد تهیه کنید تا از کیفیت آن اطمینان داشته باشید.
در سربالایی و سرازیری اصول رانندگی با خودرو اتومات را رعایت کنید
آشنایی با نحوه رانندگی با ماشین دنده اتومات بهویژه در مسیرهای سربالایی و سرازیری، تأثیر زیادی در کاهش استهلاک گیربکس و افزایش ایمنی رانندگی دارد. در سربالاییهای طولانی، بهتر است از حالتهای دنده مناسب مانند L، 2 یا S (در صورت وجود) استفاده کنید تا فشار کمتری به گیربکس وارد شود. در سرازیری نیز به جای تکیه کامل بر ترمز، از قابلیت ترمز موتور کمک بگیرید تا علاوه بر افزایش ایمنی، از داغ شدن سیستم ترمز و گیربکس جلوگیری شود. همچنین هرگز هنگام حرکت، دنده را بین حالتهای مختلف تغییر ندهید؛ زیرا این کار میتواند به گیربکس آسیب وارد کند.
به علائم اولیه خرابی گیربکس بیتوجه نباشید
گیربکس اتومات معمولاً پیش از خرابی جدی، نشانههایی از بروز مشکل را نشان میدهد. تقه زدن هنگام تعویض دنده، تاخیر در حرکت خودرو، لرزش، شنیدن صداهای غیرعادی، نشت روغن گیربکس یا روشن شدن چراغ هشدار از جمله علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. مراجعه سریع به تعمیرکار در مراحل اولیه، معمولاً باعث میشود مشکل با هزینه کمتری برطرف شود؛ اما بیتوجهی به این نشانهها میتواند به آسیبهای جدی و حتی نیاز به تعمیر یا تعویض کامل گیربکس منجر شود.
اشتباهات رایج در نگهداری خودرو اتومات
بسیاری از مواردی که باعث خرابی گیربکس میشوند، در واقع بخشی از اشتباهات متداول در نگهداری از خودرو هستند که با رعایت چند نکته ساده میتوان از بروز آنها جلوگیری کرد. برخی عادتهای اشتباه ممکن است در کوتاهمدت مشکلی ایجاد نکنند، اما به مرور زمان باعث افزایش استهلاک قطعات داخلی گیربکس و تحمیل هزینههای سنگین تعمیرات میشوند. با پرهیز از اشتباهات زیر میتوانید عمر گیربکس خودرو را به شکل قابل توجهی افزایش دهید.
خلاص کردن گیربکس هنگام حرکت، بهویژه در سرازیری
برخی رانندگان تصور میکنند قرار دادن دنده روی حالت N در سرازیری باعث کاهش مصرف سوخت میشود، اما این کار کنترل خودرو را کاهش داده و فشار نامناسبی به گیربکس وارد میکند.
استفاده از حالت N برای لانچ یا شروع حرکت سریع
قرار دادن گیربکس روی حالت خلاص و سپس انتقال ناگهانی آن به حالت D برای شتابگیری، فشار زیادی به قطعات داخلی گیربکس وارد میکند و میتواند باعث آسیب زودهنگام آن شود.
قرار دادن خودرو روی N در توقفهای کوتاه
در ترافیک یا پشت چراغ قرمز نیازی نیست دائماً بین حالت D و N جابهجا شوید. این کار نهتنها مزیت خاصی ندارد، بلکه در صورت تکرار مداوم میتواند استهلاک سیستم انتقال قدرت را افزایش دهد.
قرار دادن خودرو روی حالت P قبل از توقف کامل
همیشه ابتدا خودرو را کاملاً متوقف کنید، سپس ترمز دستی را بکشید و در نهایت اهرم دنده را روی حالت P قرار دهید. در غیر این صورت، فشار زیادی به قفل پارک گیربکس وارد خواهد شد.
فشار آوردن به خودرو قبل از گرم شدن موتور و گیربکس
در شروع حرکت، بهویژه در هوای سرد، بهتر است چند دقیقه اول با آرامش رانندگی کنید و از شتابگیری شدید خودداری کنید تا روغن گیربکس به دمای مناسب برسد و عملکرد بهتری داشته باشد. همچنین در فصلهای سرد سال، آشنایی با کاربرد ضد یخ خودرو و استفاده از مایع خنککننده استاندارد، به حفظ عملکرد مناسب موتور و سیستم خنککننده کمک میکند.
رانندگی با سطح پایین روغن گیربکس
کم بودن روغن گیربکس باعث افزایش اصطکاک، بالا رفتن دمای قطعات و کاهش کیفیت تعویض دنده میشود. به همین دلیل، سطح و کیفیت روغن باید بهصورت دورهای بررسی شود.
رانندگی با دو پا
در خودروهای اتومات، استفاده همزمان از هر دو پا برای کنترل پدال گاز و ترمز توصیه نمیشود. این عادت میتواند باعث ترمزگیری ناخواسته، افزایش فشار به گیربکس و کاهش کنترل خودرو در شرایط مختلف رانندگی شود.
علائم خرابی گیربکس اتومات که باید جدی بگیرید
- گیربکس اتومات معمولاً پیش از خرابی کامل، نشانههایی را از خود بروز میدهد. توجه به این علائم و مراجعه سریع به تعمیرکار میتواند از هزینههای سنگین تعمیر یا تعویض گیربکس جلوگیری کند. از مهمترین علائم خرابی گیربکس اتومات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تقه زدن یا ضربه هنگام تعویض دنده
- تاخیر در حرکت خودرو پس از قرار دادن دنده روی D یا R
- لرزش خودرو هنگام حرکت یا تعویض دنده
- شنیدن صداهای غیرعادی مانند زوزه یا سوت از گیربکس
- نشت روغن گیربکس از زیر خودرو
- روشن شدن چراغ هشدار گیربکس یا چراغ چک موتور
- افزایش دور موتور بدون افزایش متناسب سرعت خودرو (لغزش گیربکس)
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است از رانندگی طولانی با خودرو خودداری کرده و در اولین فرصت آن را توسط یک تعمیرکار متخصص بررسی کنید.
زمان مناسب برای سرویس و تعویض روغن گیربکس اتومات
سرویس دورهای گیربکس تنها به تعویض روغن محدود نمیشود و شامل بررسی کیفیت روغن، فیلتر گیربکس، نشتیها و عملکرد کلی سیستم انتقال قدرت نیز هست. انجام این سرویسها در زمان مناسب، احتمال خرابیهای پرهزینه را تا حد زیادی کاهش میدهد.
در کنار سرویس گیربکس، بررسی سایر موارد نگهداری خودرو مانند تاثیر باد نیتروژن روی لاستیک خودرو نیز میتواند به بهبود کیفیت رانندگی و کاهش استهلاک قطعات کمک کند. به طور معمول، در شرایط رانندگی عادی توصیه میشود روغن گیربکس هر ۶۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر تعویض شود. اگر خودرو بیشتر در ترافیک سنگین، مسیرهای کوهستانی، آبوهوای گرم یا شرایط رانندگی پرفشار استفاده میشود، بهتر است این بازه به ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر کاهش یابد.
البته این اعداد یک راهنمای کلی هستند و ممکن است بسته به نوع گیربکس، مدل خودرو و توصیه شرکت سازنده متفاوت باشند. بنابراین، بهترین زمان برای سرویس گیربکس، بازهای است که در دفترچه راهنمای خودرو ذکر شده یا توسط تعمیرکار متخصص بر اساس شرایط استفاده از خودرو پیشنهاد میشود. رعایت این برنامه سرویس، نقش مهمی در افزایش عمر گیربکس و جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیرات خواهد داشت.
سخن پایانی
برای داشتن یک خودرو اتومات که کارکرد مناسب و بدون مشکلی داشته باشد باید نگهداری های لازم را به عمل باید انجام داد. نگهداری هایی مانند تعویض مناسب دنده در زمان ایستادن ماشین، نگهداری از روغن و استفاده از روغن مناسب برای گیربکس اتومات، استفاده از لاستیک متناسب با خودرو و بسیاری از مسائل وجود دارد. دارندگان خودروهای اتومات با رعایت کردن این نکات می توانند عمر خودرو اتومات خود را به مراتب بسیار بالا ببرند.
سوالات متداول
1. هر چند وقت یکبار باید روغن گیربکس اتومات تعویض شود؟
معمولاً در شرایط عادی هر ۶۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر و در رانندگی سنگین یا ترافیک زیاد هر ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر. بهترین معیار، دفترچه راهنمای خودرو است.
2. آیا در ترافیک باید خودرو اتومات را روی N بگذاریم؟
خیر. در توقفهای کوتاه نیازی به قرار دادن خودرو روی N نیست و میتوانید خودرو را روی D نگه دارید و ترمز بگیرید.
3. مهم ترین علت خرابی گیربکس اتومات چیست؟
تعویض نکردن به موقع روغن گیربکس، استفاده از روغن نامناسب و رانندگی نادرست از مهمترین دلایل خرابی گیربکس هستند.
4. آیا تعویض نکردن روغن گیربکس باعث خرابی جدی میشود؟
بله. روغن فرسوده باعث افزایش اصطکاک، داغ شدن گیربکس و در نهایت خرابی قطعات داخلی میشود.
5. آیا خودرو اتومات نسبت به دندهای نگهداری سختتری دارد؟
خیر. فقط کافی است سرویسهای دورهای را به موقع انجام دهید و اصول صحیح رانندگی را رعایت کنید.
6. هنگام پارک کردن خودرو اتومات اول ترمز دستی را بکشیم یا روی P بگذاریم؟
ابتدا خودرو را متوقف کنید، سپس ترمز دستی را بکشید و در آخر دنده را روی P قرار دهید.
7. اگر گیربکس اتومات تقه بزند چه باید کرد؟
در صورت تکرار تقه زدن، خودرو را هرچه زودتر به تعمیرکار متخصص نشان دهید تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.
8. آیا همه خودروهای اتومات زمان تعویض روغن یکسانی دارند؟
خیر. زمان تعویض روغن به نوع گیربکس، مدل خودرو و شرایط رانندگی بستگی دارد.
